Το Ιρανικό πρόβλημα και οι διεθνείς επιπτώσεις του.

  Στις 8 Μαΐου όλοι γίναμε μάρτυρες της απόφασης Τραμπ για την αποχώρηση των ΗΠΑ από την συμφωνία του 2015, για το πυρηνικό ιρανικό πρόγραμμα. Η συμφωνία είχε συναφθεί μεταξύ έξι κρατών (ΗΠΑ, Μ Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Κίνα, Ρωσία, Ε.Ε.) και του Ιράν.

Αποτέλεσμα της εν λόγω συμφωνίας;

Στα θετικά :

  Η σχεδόν πλήρης καταστροφή των ιρανικών αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου (απαραίτητη πρώτη ύλη για την παραγωγή πυρηνικών όπλων) κατά 97% . Επίσης η Τεχεράνη δεσμεύεται ότι για τα επόμενα 15 χρόνια δεν θα προβεί σε εμπλουτισμό ουρανίου μεγαλύτερο της τάξης του 3.67%, ποσό που επαρκεί μόνο για την παραγωγή ενέργειας. Παράλληλα το Ιράν δέχεται να κλείσει τα 2/3 των εργοστασίων εμπλουτισμού ουρανίου και υπόκειται σε συχνούς ελέγχους από τον Διεθνή Οργανισμό του ΟΗΕ για την Ατομική Ενέργεια.

  Σε αντάλλαγμα; Η Δύση άρει τις οικονομικές κυρώσεις εναντίον του Ιράν, οι οποίες είναι σε ισχύ από το 2006, ενώ αποδεσμεύονται τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια από τις δυτικές τράπεζες. Οι οικονομικές σχέσεις με την Ευρώπη αποκαθίστανται.

Στα αρνητικά:

  Αρκετά από τα κεφάλαια που ανέκτησε το Ιράν δεν χρησιμοποιήθηκαν για την οικονομική ανάπτυξη του κράτους. Αντίθετα, η Τεχεράνη ανέπτυξε ένα δυναμικό πρόγραμμα κατασκευής βαλλιστικών πυραύλων που πυροδότησε την ανησυχία των ΗΠΑ.

  Επίσης, το Ιράν προέβη σε  χρηματοδότηση της εξτρεμιστικής σιϊτικής οργάνωσης Χεζμπλολάχ στο Λίβανο καθώς και στην αποστολή όπλων σε αυτήν μέσω της Συρίας. Στην Συρία, το Ιράν ενεπλάκη στον εμφύλιο πόλεμο υποστηρίζοντας το καθεστώς Άσαντ εναντίον των αντικαθεστωτικών και του ISIS. Δημιούργησε στρατιωτικές βάσεις (τουλάχιστον 5) εντός συριακού εδάφους. Οι εν λόγω βάσεις αποτελούν τεράστιο πρόβλημα για το Ισραήλ καθώς δεν είναι διατεθειμένο να δεχτεί μια σειρά προκεχωρημένων ιρανικών στρατιωτικών βάσεων στα σύνορα του. Παράλληλα, το Ιράν χρηματοδότησε και ενίσχυσε στρατιωτικά την παραστρατιωτική οργάνωση των Χούθι στην Υεμένη. Οι Χούθι βρίσκονται σε εμφύλιο πόλεμο με το επίσημο καθεστώς της χώρας το οποίο υποστηρίζεται από την Σαουδική Αραβία και τις ΗΠΑ.

  Για τους παραπάνω λόγους, η αποχώρηση των ΗΠΑ από την συμφωνία του πυρηνικού προγράμματος με το Ιράν ενδεχομένως έχει πολιτικά ερείσματα. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η μεταφορά της αμερικανικής πρεσβείας στην Ιερουσαλήμ. Η στήριξη του Ισραήλ από τις ΗΠΑ την δεδομένη χρονική στιγμή, την ώρα που το πρώτο διανύει κρίση στις σχέσεις του με το Ιράν, αναδεικνύει έντονα την αποφασιστικότητα των ΗΠΑ για την ανάσχεση της Τεχεράνης στην περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Το πρόβλημα όμως έγκειται στην εναλλακτική. Η συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν μπορεί να άφηνε ανοικτό το παράθυρο στην Τεχεράνη, τόσο για την ανάπτυξη των βαλλιστικών πυραύλων όσο και για την χρηματοδότηση των φιλόδοξων πολιτικών σκοπών της,  ενισχύοντας την  επιρροή της στο σιϊτικό ισλάμ. Ήταν όμως μία συμφωνία που όσον αφορά στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, δούλεψε. Γι αυτό και ίσως έπρεπε να παραμείνει σε ισχύ.

Ποια θα ήταν η καλύτερη λύση την δεδομένη χρονική στιγμή; Βρισκόμαστε στον απόηχο του συριακού εμφυλίου, στην ευθεία στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν καθώς και σε ένα παιχνίδι σφαιρών επιρροής στο οποίο η Ρωσία είναι ένας από τους κύριους παίκτες .

Η Δύση στην παρούσα χρονική στιγμή χρειάζεται μία κοινή στάση απέναντι σε παράγοντες που μπορεί να προκαλέσουν αστάθεια στην Μέση Ανατολή. Η μονομερής αμερικανική ενέργεια αποχώρησης από την εν λόγω συμφωνία οξύνει τις ήδη υπάρχουσες αντιθέσεις μεταξύ Δύσης και Ιράν αλλά και μεταξύ ΗΠΑ και Ε.Ε.

Οι ευρω-ατλαντικές σχέσεις διέρχονται μία μεγάλη κρίση. Μετά την απειλή Τραμπ για επιβολή δασμών σε χάλυβα και αλουμίνιο (η οποία προς το παρόν έχει παγώσει), έρχεται η μονομερής ενέργεια αποχώρησης των ΗΠΑ από την πυρηνική συμφωνία με το Ιράν. Μία συμφωνία που η Ευρώπη ήθελε και θέλει να παραμείνει σε ισχύ.

Χιλιάδες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις (γερμανικές και γαλλικές κυρίως αλλά όχι μόνο) δραστηριοποιούνται στην Τεχεράνη και βρίσκονται μπροστά στο δίλημμα της παύσης ή της συνέχισης των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων τους. Στις 16.05.2018, οι ηγέτες των 28 συμφώνησαν από την Σόφια την συνέχιση της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν ενώ η Ε.Ε. έσπευσε να δώσει μία σειρά εγγυήσεων στην Τεχεράνη για τον ίδιο σκοπό. Κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Ευρωπαίου Επιτρόπου για την Ενέργεια Μιγκέλ Αρίας Κανέτε στην Τεχεράνη (19.05.18), η Ε.Ε δήλωσε ότι επιθυμεί την συνέχεια των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ Ιράν και Ε.Ε. ειδικά στον ενεργειακό τομέα. Για τις συναλλαγές πώλησης ιρανικού πετρελαίου και φυσικού αερίου θα χρησιμοποιείται το ευρώ ως  κύριο νόμισμα συναλλαγής και οι συναλλαγές θα πραγματοποιούνται μεταξύ της ιρανικής κεντρικής τράπεζας και των αντίστοιχων ευρωπαϊκών.

Ωστόσο, ερώτημα αποτελεί αν η Ευρώπη θα καταφέρει να κρατήσει την συμφωνία ζωντανή. Ήδη η Τεχεράνη ζητάει περισσότερες πρακτικές εγγυήσεις και παράλληλα ευρωπαϊκές επιχειρήσεις όπως η γαλλική Engie (η πρώην GDF Suez) και η Total έχουν εκφράσει τις ανησυχίες τους για την συνέχιση των δραστηριοτήτων τους στο Ιράν . Συγκεκριμένα η Τotal δήλωσε πρόσφατα ότι αν δεν λάβει τις απαραίτητες εγγυήσεις ως προς τις επερχόμενες κυρώσεις από τις ΗΠΑ σε εταιρίες που δραστηριοποιούνται στο Ιράν, σκοπεύει να σταματήσει άμεσα την συμμετοχή της σε μεγάλο επενδυτικό σχέδιο στην χώρα. Σε αυτό το πλαίσιο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συζητάει την ενεργοποίηση νόμου που είχε τεθεί σε ισχύ την δεκαετία του 90 όταν οι ΗΠΑ επέβαλαν δεύτερο κύκλο κυρώσεων στην Κούβα και η Ευρώπη είχε διαφωνήσει. Συγκεκριμένα η εν λόγω νομοθεσία θα επιβάλλει κυρώσεις σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που θα συμμορφώνονται στις αμερικανικές κυρώσεις εναντίον του Ιράν.

Συμπερασματικά, βρισκόμαστε σε ένα σταυροδρόμι στις σχέσεις Δύσης – Ιράν αλλά και ΗΠΑ – Ε.Ε. με παγκόσμιες επιπτώσεις. Ας ελπίσουμε η απόφαση Τραμπ για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα να είναι άλλη μια επικοινωνιακή πρακτική στην βάση τα ζητάω όλα για να εξασφαλίσω το minimum. Εξάλλου αυτό δεν είδαμε να συμβαίνει με τον υποτιθέμενο δασμολογικό ¨πόλεμο” εναντίον της Κίνας; Σε αντίθετη περίπτωση η ένταση πρόκειται να οξυνθεί στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και η ισραηλο -ιρανική αντιπαράθεση να μετατραπεί σε έναν πόλεμο τρίτων με ευρύτερες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία και την τιμή του πετρελαίου.

 

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s